Krzyż Harcerski

   Krzyż harcerski posiada bogatą symbolikę. Wraz z upływem czasu nadawano mu nowych znaczeń i doszukiwano się znaków, które nie zostały zaprojektowane przez jego autora ks. Kazimierza Lutosławskiego i nigdy nie zostały wprowadzony na Krzyżu. W roku 1911 w czasopiśmie „Skaut” Andrzej Małkowski ogłosił konkurs na „Polską odznakę Skautową”.  Co ciekawe, projekt księdza Lutosławskiego nie wygrał tego konkursu. Znalazł się zaledwie na trzecim miejscu. Jednak żadna praca nie była na tyle interesująca, ani też możliwa do realizacji, aby ją wprowadzić. Dlatego pod koniec 1912 roku została powołana specjalna komisja pod przewodnictwem księdza Lutosławskiego, która wprowadziwszy szereg zmian ustanowiła obecny symbol harcerstwa (z drobną różnicą – wówczas zamiast lilijki w środku Krzyża znajdowała się gwaizda). Sam autor jego symbolikę opisuje w następujący sposób:

     
"... Wianek z dębu i wawrzynu oznacza cele do zdobycia: siłę i umiejętność, sprawność i wiedzę. Oplata on główny symbol skautowy: krzyż z hasłem "Czuwaj". Kształt tego krzyża jest dawny: takiego użyto do naszego orderu waleczności: Virtuti Militari; uprzytamnia on w szczególności obowiązek dzielności. Ma on pośrodku kółko - symbol doskonałości, a w nim gwiazdę promienną, jakby światło przewodnie: "ad astra!" A sam krzyż znaczy: per aspera, bo wskazuje ciężką, cierniami walki z własnymi słabościami usłaną drogę, a przy tym oznacza też gotowość do walki i do wszelkich poświęceń - aż do męczeństwa za wiarę, aż do śmierci za Ojczyznę: Bóg i Ojczyzna są treścią wewnętrzną tego znaku. Hasło "Czuwaj" na nim - to pobudka, ostrzeżenie: oznacza gotowość ducha do pracy nieustannej..."


Lilijka

   Lilijka harcerska wzorowana jest na igle magnetycznej kompasu, co oznacza, że harcerz zawsze wybiera słuszną drogę. Jest to symbol wywiadowcy wojskowego, wskazuje bowiem drogę. Pierwotnie była to strzałka, lecz z czasem zaczęto ją rysować coraz ozdobniej i nabrała kształu zbliżonego do lilii herbowej, symbolu władzy królewskiej.
W 1927 roku umieszczono na jej ramionach skrót ONC, co oznacza: Ojczyzna, Nauka, Cnota. Hasło to istniało na lilijce do 1965 roku, kiedu decyzjami nowego regulaminu zmieniono jej kształt i usunięto napisy. Zjazd w 1981 przywrócił tradycyjne oznaczenie i wygląd harcerskiej lilijki.
     

 

Hasło "CZUWAJ!"

   Czuwaj! - pozdrowienie harcerskie, często stosowane również jako powitanie i pożegnanie.  Ma przypominać o konieczności stałej gotowości do czynu, służby dla Ojczyzny, pracy dla innych i nad sobą. Pochodzi od pozdrowienia dawnych polskich rycerzy, którzy nocą nawoływali się na murach obronnych grodów (Czuwaj! – Czuwam!). Wprowadzone do polskiego harcerstwa jako zamiennik angielskiego zawołania skautów "Bądź Gotów!" (ang. "Be Prepared!").

    Pozdrowienie to powstało w 1912 roku, stworzone przez 3 Lwowską Drużynę Żeńską im. Emilii Plater którą prowadziła Olga Drahonowskia (późniejszej żona Andrzeja Małkowskiego, założyciela harcerstwa). Zastąpiło dotychczasowe "Czołem", wzorowane na zwyczajach "Sokoła" (najstarszego polskiego towarzystwa sportowego) .